Қонақ кәде

 

Қазақ – қонағын құдайындай сыйлайтын халық екені даусыз.

Қазақ осы – ашық жарқын қабағы,

Қонақ келсе шабылып бір қалады.

Байқа да тұр, саған да ол кетерде,

Ат мінгізіп, жібек шапан жабады, - дейді Қадыр ақын.

Рас, төлтума салттың сонау бағзы кезеңнен бастау алғаны белгілі. «Қонақ келсе шабылып» қалатын Алаштың жаюлы дастарханы қашанда көл-көсір. Бір нәрсені ескере кеткен абзал. Қазақ үйде тұрған етті «өлі ет» деп санаған. Келген қонаққа жаңа сайыс жасап, бұрқыраған еттің пісуін күтіп, ән-жырлар шырқалған. «Қонақ кәде» салты – өзі айтып тұрғандай қонақтан кәде, яғни өнерін сұрап салынатын қолқа сынды дүние. Әрине, «әу» демейтін қазақ жоқ. ортаға ән-жырын айтып, немесе білек күшін көрсеткен талант иелеріне шаңырақтың құрметі арта түскен. «Киіміне қарап қарсы алып, ақылына қарап шығарып салу» осыдан туса керек-ті. Алаштың аймаңдай жазушысы Қабдеш Жұмаділовтың «Таңғажайып дүние» романында, қонақ кәде салты хақында мынадай қызықты дерек бар: Қонақ кәдесін өтемегендерді «аспаққа асамыз» деп сүйрелеудің өзі бір қызық. Төбедей жуан мәтшаға өткізілетін арқанның бір ұшын аяғына шалып жіберіп, жоғары қарай тарта бастағанда-ақ, жаңа ғана тәлімсіп отырған қонағың «ағатай айтамын» дегенге келеді. Түк білмейтіндері айғыр боп кісінеп, әтеш боп шақырады. Осыдан кейін ертегі не қисса жаттамай көр! Үйіне келген қонақты құдайындай күтетін қазекең «қонақ кәдеге» келгенде осылай қатал болушы еді...

Толығырақ: "Дәстүр" журналының жаңа санынан оқи аласыздар.

 

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Әлеуметтік желі парағы

FacebookFacebook

Күнтізбе

« Қараша 2017 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жк
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30