Қазақ хандығының 550 жылдығы немесе Көне Тараз төріндегі тағылым

Қазақ хандығының 550 жылдық мерейтойы тарихы мен тамыры тереңде жатқан, орта ғасырларда Ұлы Жібек жолы бойында орналасқан, еліміздегі ең көне қалалардың бірі Таразда өткізілуі тегін емес. Тараз қаласы 751 жылы арабтарға, 766 жылы қарлұқтарға, IX ғасырдың соңында саминидтерге, X-XI ғасырларда қараханидтерге қарады. 19 ғасырда Әулие Ата Қоқан қамалы, 1938 жылы Жамбыл қаласы болып өзгерді. 1997 жылдан бастап тарихи атауы қалаға қайтарылды. Тәуелсіз Қазақ елінің тарихқа бай шаһарының хандықтың тойы қарсаңында түрленіп, көрекейе түсуі де орынды.
Мереке Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақ хандығының 550 жылдығына арналған монументті ашуымен басталды. Нақтылап айта кетсек, 30 метрлік монумент қаланың батыс бөлігіндегі «Тараз-Арена» спорт кешеніне қарама-қарсы орналасқан, Қазақ хандығын құрған Керей мен Жәнібек хандардың биіктігі 5 метр ескерткіш мүсіндері қойылған.
Салтанатты шараға елімізден және алыс-жақын 17 елден бес мыңға жуық қонақ келді. Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев халықты айтулы мерекемен құттықтай отырып, қаланың келбеті көркейе түскенін, облыста 170 мың шаршы метр тұрғын үй салынып, жеті мектеп, үш балабақша, ауруханалар пайдалануға берілгендігін айтты. Елбасы өз сөзінде Астанадан басталып, Тараз қаласында жалғасын тауып жатқан мерейтойдың халық үшін, келер ұрпақ үшін маңызды екенін де атап өтті.

Толығырақ...

Түрік тұтастығын жырлау дәстүріндегі «Түркістан» феномені

Түрік-Тұран-Түркістан –Түрікшілдік тақырыбы сонау Түрік қағанаты дәуірінен бүгіннен ертеңге ұласқан тарихи поэтикалық арна.Мағжанның бір өлеңі – ұлы өлеңі ақбас шыңдардай қазақ аспанын мәңгі қоныстаған. Беріде Ғафу Қайырбеков те қазіргі қазақ өлеңінің тақырыпты ашудағы керемет үлгісін жасады.
Түркістанның аспанында тұңғиық,
Жерге балқып түсетіндей күн күйіп
Сар далада ыстық сағым көтерген,
Қожа Ахмет мұнарасы тым биік.
О,мұнара ой саласың сен маған,
Бұл ескерткіш әлде қашан орналған.
Қайран өнер игілігі халықтың
Ғасырлардың қанатында самғаған(Мұнаралар).
Күннің балқып тұрған қалпын физикалық өлшеммен жерге түсетіндей қимыл арқылы мұнарамен әдемі байланыстырған. Мұнaра жай ғана байланысып тұрған жоқ. Kүннен төгілген ыстық сағымды көтеріп тұр. Өлеңдегі концепциялық шешім арқылы ақын Түркістанның тұңғиық аспанымен күннің ыстық сағымын көтерген мұнара арқылы нені меңзеп тұрғанын кезінде білсек те, айта алмағанбыз. Кеңес дәуірінде атеистік қоғамға қарсы ишарамен жазылған ақын жүрегінің шындығы осы екенін ұғына алдық па? Лирикалық «Мен», «Ғасырлардың қанатында самғап» шарықтап келіп өз заманының парасатсыз идеялогиялық бейнесін де таңбалап береді.

Толығырақ...

Ғибадат

                                                                                                                                                                                                      

Ақылмен сенбей иман жоқ.
Шәкерім.

Жаз шықса мақпал қара түнде аспан шырақтары жарқырайды. Жер жаһанға көктерден ай орақтанып толғанша бәсеке алмас шөміштен саумалдай сәуле құйылады. Дүние жаралғалы сол Жетіқарақшының ең шомбалы-Темірқазық тапжылмайды, айнала жүзген шабақ жұлдыздар жыпылықтаған сайын нығая түседі. Сонда құс қанатына төгілген сүт жолы балықжонданып, күмісжалдана бауырын жаза толықсиды, өлі шөпті тірілтуге, ұядағы жұмыртқаның момын шайқалуына оның да септігі тимей қалмайды.
Кешкі қоныр салқын түскенше ит аулада шынжырлаулы. Қабаған долы ит емес, әншейінде айналсоқтап бос жүреді. Ит атушылар ауыл маңын қаңғыбас иттерден тазартуға әуес. Сақтықта қорлық жоқ, Бижан бір тықырды сезсе итін қорғаштап байлап ұстайды.
Шешем екеуі үлкен үйде. Нағашы атам хал үстінде жатыр. Шешем екі мезгіл сиыр саууға қайтып, бөгелмей кері оралып жүр. Шілденің аптап ыстығында кірпіштен қаланған үй іші сап-салқын. Тым-тырыс төрт бөлмеден бойым тоңазиды. Каникул болған соң үйкүшікпін. Кешкісін қыдырыстаудан, шақырған жерге қонаққа барудан мезі болдым.
Еш нәрсеге көңілім шаппайды, алданбайды. Үйде кітап оқудан өзге шөп басын сындырмаймын. Бауырым жабысып, тесіліп оқи беретін кітаптардан қажып біткенім айдан анық.
Бақша іргеде жайқалып өсіп тұр,еңкейіп қияр үзуге қиналамын. Жалқаулықтан емес, көзім нашар көреді,жадыраған жасыл жапырақтардың арасынан ірісін дәл тандау оңай емес деп кім ойлаған. Шашақты құйрығынан суырып сәбіз жұлып жесем, сөлі уыздай. Көзәйнек құрғыр құлағы босаған, сәл төмен еңкейсем мұрын ұшына байыздамай сырғып жерге түсіп кетеді. Соны түсірмеуге тырысқан сәтте қан қысымын күшейтіп жіберген серпін қимылдан еріксіз басым айналады. Көзәйнекті көбінесе көзіме тақпай, қолыма ұстап жүруге дағдыланғаным сол себепті.

Толығырақ...

«Қызды ана тәрбиелейді, ұлды дана тәрбиелейді»

Тәрбиесіз бала білім ұғар ма –
Олай болса, уысыңнан шығарма.
Ұл мен қызын шолжаңдатса бетімен,
Тартар күйік, ет кескендей етінен.

                    Жүсіп Баласағұни

Қазақ халқы салт-дәстүр, әдет-ғұрыптарға бай халық. Сол салт-дәстүр, әдет- ғұрыптарымыз халық тұрмыс-тіршілігінің өн бойына ғасырлар бойы тамыр тартып, қандық қасиетіне сіңіп, өшпей, жоғалмай ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып бүгінгі заманға жетіп отыр.
Халық салт-дәстүрлері сонау есте жоқ ескі заманнан бастап талай ғасырды аттап, қоғамның, заң-ережелердің, жағырапиялық ортаның, күн көріс тіршіліктің, экономиканың, діндік сенімнің, ұлттық психиканың, халық қағидаларының, т.б. әсерінде өзіндік даралық қасиеті бар ұлттық этнографиясын қалыптастырады.
Балаларға жақсы салт-дәстүр, әдет-ғұрыптар қалыптастыру жайлы ұлы Абай «ғылым-білімді, әуелі, бала өзі іздеп таппайды, басында зорлықпен яки алдаумен үйір қылу керек, бала үйрене келе ғылым-білімді қашан махаббатпен көксерлік болса, сонда ғана оның аты адам болады» деген ұлағатты пікір айтқан.
Қазақ халқы ұл мен қыз тәрбиесіне енжар қарамаған. «Ұлым жақсы болсын десең – біліктімен ауыл бол,қызым жақсы болсын десең – қылықтымен ауыл бол» дейтін қазақ, ұлдары тайға мініп өз тізгінін өзі ұстап жүруге жарай бастағаннан, қыз балаларды ес біліп, етек жаба бастағаннан өнерлі, текті, тәрбиелі, адамгершілігі жоғары кісілермен барыс-келіс, алыс-беріс жасап, олармен көрші отыруға құлшынған, әрі ресми тәрбие жүргізе бастаған.
Ұл бала тәрбиесінде, ұлдарға болашақ ел мен жұрттың қорғаны, отбасының ұйытқысы, халыққа бақыт-байлық жаратушы екендігін ұғындыра отырып, ел-жұрт, үлкен-кіші, кәрі-жас алдында өзін қалай ұстап, әйелдер мен балаларына қалай қамқор болу керек, қиын сәттер мен ел басына күн туған сәттерде қалай ерлік көрсетіп, қалай азаматтық таныту керек екендігі мұқият үйретіледі.
Қазақ халқы ұрпағының жасын жүйелеп, соған сай балалардың атауын қалыптастырып келген халық. Сол сияқты бұл жүйеден бастау алған адамдардың да жасына қарай атаулар пайда болған. Осы қазақи дәстүрлі атауларға байланысты, баланы еңбекке баулып отырған. Мысалы, он жасқа дейінгі балалардың жасын «қозы жасы» деп қозы-лақ бақтырған. Оннан жиырма жасқа дейінгі жасты «қой жасы» деп қой-ешкі баққызған. Жиырмадан отыз жасқа дейінгі жасты «жылқы жасы» деп жылқы бақтыратын дәстүр бо

Толығырақ...

Көкпар «Көк бөріден» шықты ма екен?


Қазақ халқының ұлттық ат ойындарының ішіндегі ең шоқтығы биігі көкпар екендігіне ешкім таласа қоймас. Ертедегі қазақ қоғамында көкпар тойларда, үлкен астарда, мейрамдарда жиі өткізіліп отырған. Көкпар ойынының шығуына 
қаты

сты бірнеше ой-пікірлер бар. Солардың ішінде әзірге басымдық танытып отырғаны мына бір әңгіме. Ертеде аңшы 

жігіттер аң аулап жүріп бөрілерді соғып алғаннан кейін, қайтар жолда бір-бірінен сол бөрілерді тартып ала қашады екен. Содан соң бөріден айрылғаны қуа жөнеледі. Осылай бірі ала қашып, екіншілері оларды қуып жетіп, тартысып, 

бөріні қолдан – қолға өткізіп, көкпар ойынының тууына себепші болған деседі. Яғни, бұл әңгіменің айтуынша көкпар 

жанаспайтын секілді.«көк бөрі» сөзінен шыққан деген ойға жетелейді. Бірақ, меніңше бұл пікір шындыққа 

Өйткені, ертедегі түркілер бөріні қасиетті жануар деп санаған.

Толығырақ...

Пенде үшін өлім ақиқат болса, Халық үшін тарих ақиқат...


немесе 1928 -1932 жылдардағы
зобалаң саясат...

Мен қазақпын, мың өліп,мың тірілген
Жөргегінде танысқан мұң тіліңмен, –деп Жұбан ағамыз жырлағандай, халық тарихында өте қиын, қасіретті, ауыр кезеңдер аз болмады.
«Қазақстанды социялизмге шығыста бірінші етіп жеткіземіз», «Қазақстанда революция болмаған екен, болса да қазақ ауылын тек жанап өткен көрінеді, сондықтан бұл өлкеде Кіші қазан революциясын жасауға рұхсат беріңіз» –деп даурыға ұрандаған Ф.Голощекиннің қазақ даласына әкелген зобалаң саясаты – 3

Толығырақ...

Дәстүрі бұзылмаған елдің іргесі берік, мәртебесі биік болмақ

Бүгінгі күннің тілек талабы тұрғысынан қоғам мазмұнын жаңарту, басқарудың жаңаша әдіс-тәсілдерін қолданып, заман ағымына жауап беру – азаматтарға жауапты істер жүктейді. Осындай мәні мен маңызы зор өзекті мәселелердің бірі – салт-дәстүр, әдет-ғұрыпты саралап, мәдени мұраларды жандандыра көркейту. Қоғам процесінде азаматтардың ойын дамытып қалыптастыруда өз ұлтымыздың ауызекі шығармашылығының тигізер ықпалы зор. Мысалы, халқымыздың, жалпы ұлттық мәдениеті және ертегі, ауыз әңгімелері, мақал-мәтелдері, жұмбақ-жаңылтпаштары, ойнауы жеңілдікпен берілген. Халық ауыз әдебиеттің асыл үлгілерін заман талабына сәйкес сұрыптап пайдалану, мән-мағынасын түсіндіріп жатқа айтқызу ұрпақтың тіл әлеміне деген қызығушылығын арттырады. Ұлттық құндылықтарымыздың ішінде ерекше мотивтердің бірі – халық ауыз әдебиетінің асыл үлгілері.
«Адам ұрпағымен мың жасайды» дейді қазақ мәтелі. Ұрпақ тәрбиесі қай заманның, қай қоғамның болмасын

Толығырақ...

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Әлеуметтік желі парағы

FacebookFacebook

Күнтізбе

« Тамыз 2017 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жк
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31