Қасым Аманжолов

Антологияны жүргізуші:
ақын Темірхан Медетбек


Сұлудың сымбаты

Қара көз, қиылған қас, жазық маңдай,
Алма бет, ақша жүзі нұр тамғандай.
Қыр мұрын, оймақ ерін, меруерт тіс,
Бейне мақпал қызыл тіл шекер балдай;
Төгілер иығына қара шашы,
Жібектей жүз құлпырған дамыл алмай;
Күмбездей жарқыраған мойыны бар,
Тамағы күн шалмаған ақ торғындай.
Тік иық, сүмбіл білек, кербез кеуде,
Қос емшек ақ төсінде қос алмадай...
Мықыны тар, қиылған қыпша белі –
Бұралған бейне нәзік пружинадай ,
Бөксесі дөп-дөңгелек қызықтырар,
Жұп-жұмыр, кіршіксіз ақ саны қандай;
Күлкілдеп балтыр еті, екі аяғы –
Түп-түзу мергендердің мылтығындай,
Еш мін жоқ, көз тойғысыз сырт тұлғасы,
Заказбен мрамордан құйылғандай.
Ақ көңіл, таза пейіл, уыз жүрек,
Сырты қандай болса, дәл іші сондай;
Кішіпейіл, білімді, ойы зерек,
Ибадатты боп келсін, арсызданбай;
Қара көзін төңкере қарағанда
Кірпігінен құлпырып нұр тамғандай,
Жымың қағып, еркелеп сызылғанда
Балдан тәтті қылығы – ес таңғандай;
Жарқ-жұрқ етіп, тұрғанда, жүргенінде
Көзге түсер таудағы ор құландай;
Нәзік даусы сыңқылдап күлгенінде
Аққу құсы айдынның ойнағандай;
Жүз бұралып, сызылып шыққан үні,
Қос сандуғаш бақшада сайрағандай.
Жібек желдей тәніңе тисе лебі,
Бойы балқып, ойыңды арбағандай.
Он жеті мен он сегіз шамасында
Көзді тартар кенеттен туған айдай;
Болар ма еді арманың бұл жалғанда,
Жарың болса өмірлік дәл осындай;
Болмаса егер, амал не, тудың-өлдің
Дәл осындай сұлуды ойлай-ойлай.

Орал, 1935

Толығырақ: Қасым Аманжолов

Сәкен Сейфуллин

 Антологияны жүргізуші ақын Темірхан МЕДЕТБЕК

Сәкен (Сәдуақас) Сейфуллин
(1894-1938) -
қазақ совет әдебиетінің негізін салушылардың бірі, ақын, қоғам, мемлекет қайраткері.

Толығырақ: Сәкен Сейфуллин

Сұлтанмахмұт Торайғыров

Антологияны жүргізуші: ақын Темірхан МЕДЕТБЕК

Бір баланың тілек батасы

Оқыт бізді, әкетай,

Қам көңілім болсын жай.

Надандықтан құтқарып,

Қуанта көр, құдай-ай!

Көңіл менен көзді ашып

Уанта көр, құдай-ай!

Аяндардың пітінесін

Суалта көр, құдай-ай!

Надандықта қор қылма,

Миллетке бізді сор қылма,

Микробтарды зор қылма,

Рақым ойлап, құдай-ай!

Толығырақ: Сұлтанмахмұт Торайғыров

Ілияс Жансүгіров

Бөбек бөлеу

(Ана жыры)

Бөл-бөл, бөбек, бөл, бөбек,

Бөлейін бері кел, бөбек.

Бедерлі бесік, төрт есік,

Төгілте салдым төр төсек.

Бөпешім-бесік отауың,

Отауыңа кір, бөбек.

 

Бөл-бөл, бөбек, бөл, бөбек.

Бүлдіршін шүмек бәйтерек,

Балалы үйрек, басбармақ,

Кішкене бөбек, бес бөлек.

Саусақайы салбырап,

Бөлене қойсын қос білек.

Толығырақ: Ілияс Жансүгіров

МАҒЖАН ЖҰМАБАЕВ

Антологияны жүргізуші ақын Темірхан МЕДЕТБЕК


Бесік жыры

Күнім, айым,

Еркетайым,

               Бөлейін енді.

Тыста дауыл,

Жатқан ауыл,

                 Ұйқың да келді.

Жұмсақ бесік,

Жылы төсек,

                Жата ғой, қозым,

Әлди, бөпем,

Әлди, бөпем,

                Ұйықта, жұм көзің.

Құлыншақтар,

Қозы, лақтар –

                 Бәрі-ақ ұйқыда.

Сен – жұлдызым,

Сен – көз нұрым,

                 Кір тәтті ұйқыға.

Сая жаным,

Балапаным,

                Соқсын дауыл, жел,

Болма алаң,

Сүйген анаң

                Сақтар, анық біл.

Беу-беу, бөпем,

Беу-беу, бөпем,

                Әлди, әлди-ай!

Сәулем, еркем,

Күні ертең

                Толарсың сен ай.

Пісіп алмам,

Толып бағлан,

                Жүгіріп жүрерсің.

Сұлу сүйрік,

Жорға жүйрік

                Тайға мінерсің.

Қара жарғақ,

Түлкі тымақ

                Шоқтап киерсің.

Қуанып, қалқам,

Ерке марқам,

                Қысып сүйермін.

Мініп тұлпар,

Алып сұңқар,

                Тауға кетерсің.

Сен боп сөзім,

Жасты көзім,

               Сағынып күтермін.

Қызық іздеп,

Қыздар көздеп,

               Елдер кезерсің.

Тарлан шүйіп,

Сұлу сүйіп,

              Үйден безерсің.

Қуып бақыт,

Тілеп тақыт,

            Жолдар шегерсің.

Жүрек жара,

Мен – бейшара,

            Жастар төгермін.

 

Қайнап қаның,

Батыр жаның

              Ерікке ұмтылар.

Сен еріме,

Жас бөріме

          Қарсы кім тұрар?

Алмас қылыш,

Найза құрыш

             Белге буарсың.

Сен, сырттаным,

Арыстаным,

            Жауды қуарсың.

Туған жерден,

Өскен елден

             Ерге не қымбат?

Жас жолбарыс,

Жаумен алыс,

             Шаңға, қанға бат.

Айбатыңды,

Қайратыңды

            Көріп қарт анаң

Төгіп жасын,

Жайып шашың,

           Тілер: «Бол аман!»

Күтем, күйем,

Көрсет, ием,

           Сол алтын күнін.

Ұйқың тәтті,

Ұйқың қатты,

           Қозым, құлыным.

Жаным да сен,

Тәнім де сен,

           Қарашығым-ай!

Әлди, бөпем,

Әлди, бөпем,

           Әлди, әлди, әлди-ай!

 

Шолпы

 

Сылдыр, сылдыр, сылдыр...

Қанымды қайнатты құрғыр.

Шық-шық жүрекке тиеді,

Күлпара талқан боп сынғыр!

 

Сылдыр, сылдыр, сылдыр...

Өзекті өртеді құрғыр.

Әдейі іргеден жүреді

Сұлу қыз санадан солғыр!

 

Сылдыр, сылдыр, сылдыр...

Жүректі жандырды құрғыр.

Кеудені кернеді жалын,

Сәулем, періштем, тез кір!

 

Сылдыр, сылдыр, сылдыр...

Есімнен аудырды құрғыр.

Лебізіңнен еріп барамын,

Жаным-ай, жақында, қол бер!

 

Сылдыр, сылдыр, сылдыр...

Талдым, қалды сүлдер.

Сыбырға айналды сылдыр,

Сылдыр, сылдыр, сылдыр...

 

Ата, Бата

 

Мектептен қайтты Марияш,

Әліппесі қолында.

Шақырды оны атасы:

«Кел, құлыным, кел мұнда».

Марияш:

«Ата, ата!» - дегенде,

Атасы:

«Құлыным ата дейді ғой!»

Марияш:

«Бата, бата!» - дегенде,

Атасы:

«Құлыным бата дейді ғой!»

«Бата!» - десең, қарт атаң

Айналсын сендей ботасын!

Оқы, құлыным, ғалым бол,

Атаң берді батасын!

 

***

Ал, ішіңдер,

Бұл – қымыз.

Бұл қымыздың арғы атасын сұрасаң,

Құлаша қулық бие сүті еді.

Томсарған ер қазақтың асы еді,

Бұл қымызды кім ішсін?

Бұл қымызды

Айлы күні айналған,

Бұлтты күні толғанған,

Құрығын қу найзадай таянған,

Томсарған ер қазақтың өзі ішсін!

 

 

Тағы мақалалар...

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Әлеуметтік желі парағы

FacebookFacebook

Күнтізбе

« Қараша 2017 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жк
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30