ИІС ШЫҒАРУ мен ЖЕТІ ШЕЛПЕК ТАРАТУ исламға жат әрекет пе, оның дінімізге қайшылығы бар ма?

«Жеті шелпек пісіріп, о дүниелік жанды еске алу мұсылмандыққа жатпайды. Оны ұстану нағыз мұсылманға жат, ондайдан бас тарту керек...» деген сөздерді кейінгі кезде жиі еститін болдық. Осы сөз рас па әлде жаңсақ пікір ме? Жауабын өзімнің сүйікті басылымым – «Дәстүр» журналының бетінен оқығым келеді.
Динара.
Ақтау қаласы.

Редакциямызға келіп түскен осы хатқа байланысты  бірнеше кісілердің жауабын беріп отырмыз.

***
«Жеті шелпек пісіру» үрдісінің біздің қазақ дәстүріне қайдан қалыптасқаны, қандай нанымнан туындағаны жайында айтылған нақты дерек кездестірмедік. Бірақ, біздің түсінігімізше, жеті шелпек тарату үрдісінің астарында – әруақтың атынан елге тамақ беріп, сауабын өліге бағыштау түсінігі жатыр. Осы тұрғыдан қарағанда оның шариғатқа терістігі жоқ. Себебі, жасалған жақсы амалдың сауабын өлген кісіге бағыштау – шариғатымызда да бар.
Енді оны неге жеті деген? Сандардың арасында «7» санын ерекше таңдалып алынуы да бекер емес (жеті шелпек). Өйткені, дінімізде жеті санымен байланыса айтылған үкімдер көп. Мысалы, иманның жеті шарты, жеті рет қағбаны тауаф ету, ит жалаған жерді жеті рет жуу. Шелпектің «жеті» санымен байланыстырылуының мәні де осында жатса керек.
Қалай болғанда да, жеті шелпекті тарату үрдісін дінге теріс деу немесе ширкке алып барар жол деу қиын. Неге десеңіз, жеті шелпек таратқан адам әруақтан медет тілеп емес, о дүниедегі өлген кісіге сауабы және пайдасы тисін деп таратады. Оның үстіне, қазіргі кезде шелпек қазақтың ұлттық тағамының бірі ретінде қалыптасқан. Ең дұрысы – Аллаға мәлім!
Бауыржан Абдуалиев,
ҚМДБ шариғат және
пәтуа бөлімінің маманы

Толығырақ: ИІС ШЫҒАРУ мен ЖЕТІ ШЕЛПЕК ТАРАТУ исламға жат әрекет пе, оның дінімізге қайшылығы бар ма?

Қазақ неге қолда бар қазынасынан айырылып жатыр?

немесе әлемдік сахнаға ұлттық бренд қашан көтеріледі?

Қазақтың ұлттық ойыны - көкпарды қырғыз ағайындар, қымыз бен қазымызды немістер иеленді? Тіпті ең озық үлгідегі киіз үйлердің өзін Қытайлар жасап шығаруда. Киіз басу өнерінің өзін өзгелер өз меншігіне алмақшы. Поляктар қазақтың тазысына таласып жатыр? Ұлтымыздың үлгісі болар асыл мұрамызды иемденіп алуға, нақтысын айтқанда патенттеп алуға шетелдіктер неге құмар? Ал қазақ неге қол қусырып отыр? Жалпы патент деген не? Патент (лат. patents - ашылым) - мемлекеттің жеке адамға (фермаға) беретін және оның өнертапқыштықты белгілі бір мерзім ішінде пайдалануына ерекше құқықты мойындауды қамтамасыз ететін құжат. Патент заңы арқылы өнеркәсіптік меншік объектілерін жасауға, құқықтық қорғау мен пайдалануға байланысты мүліктік, сондай-ақ оларға байланысты жеке мүліктік емес қатынастар реттеледі.

Толығырақ: Қазақ неге қолда бар қазынасынан айырылып жатыр?

Келіннің күйеуінің тегіне жазылғаны дұрыс па?

Некелескен сәттен бастап келіннің ерінің тегіне жазылуы Еуропадан бастау алған еді. Кеңестік саясаттың кезінде белең алған бұл үрдістің  санамызға сіңісіп кеткені жасырын емес. Тіпті заңды неке қию рәсімі кезінде «Күйеуіңіздің тегін қабылдайсыз ба?» деген сұрақ та қойылып келеді.

Толығырақ: Келіннің күйеуінің тегіне жазылғаны дұрыс па?

«Кіндігіңді көрсетпеші, қарындас!» немесе «Сені сыйлаймын қазақ қызы!»

Тарих беттеріне көз жүгіртер болсақ,қазақ қыз баланың тәрбиесіне ерекше көңіл бөлген.Аялы алақанына салып еркелетіп,мәпелеп өсірген.Киген киіміне,өрілген қос бұрымына да ерекше күтім жасап,тәрбиенің ең бастысын да осы қыздарымызға беріп отырған.Шариғатымызға сай жабық киіндіріп,тәнінің саулығы мен жанының тазалығына да ерекше мән берген.Құтты жеріне қонғанша қадірлеп,құрмет көрсеткен.Болашақ аяулы жар,асыл ана болар аруды бүкіл елінің мақтанышына,абыройына,намысына балаған.Сөйлеген сөзі мен жүрген жүрісіне дейін мән беріп,қате тұстарын дер кезінде жөнге салып отырған. Қысқасы,аруларды ар-ұяттың символы ретінде мақтан тұтқан. Өкінішке орай,сол заманның тектілігінің үлгісі бүгінгі күннің аңыз ғып қана айтар ертегісіне айналғандай.Әр ғасырлық жойқын жаһанданудың салдары аруларымызды ақыр аяғы ашық-шашық,жартылай жалаңаштануға алып келді. Аяулы бойжеткен де,отбасының үміті- жігіт де жаһанданудың садағына ілінді.Нашақорлық көбейді,түнгі клубтарға бару жиіледі.Кіндігін көрсетіп,темекі түтініне улана бастады бойжеткен.Бозбала да жастығын жақсылыққа жаратпады сол кезде.Мұның кесірі «көкек» ана мен әкенің, жетімдер үйін паналаған тастанды баланың көбеюіне әкеп соқты.Сол арқылы адам өзі құрған өз қоғамына зардабын тигізді.Үлкендер дабыл қақты,қарсы болы,жаһандану дегенін жасады.

Толығырақ: «Кіндігіңді көрсетпеші, қарындас!» немесе «Сені сыйлаймын қазақ қызы!»

Баланы бесікке бөлеу дұрыс па?

Елбасы  «Қазақстан-2050 стратегиясы» аясындағы жолдауында «Біздің ата-бабаларымыз әлемге мәдениет пен руханилықтың қуаттандырушы үлгі­лерін көр­сетті – біздер олардың істерін жалғастыруымыз керек! Қазіргі заманғы қазақтар, ата-баба дәстүрін ұстана отырып, бірліктің, толеранттылық  пен патриотизмнің, мемлекет пен қоғамға қалт­қысыз қызмет етудің үлгісін көрсетуі тиіс» деген еді. Иә, салт-дәстүріміздің бұлағынан сусындап өскен  жас ұрпақ болашақта өз ұлтының мақтанышына айналары сөзсіз. Қазақ халқы баланы бесікте жатқан күннен бастап ананың әлдиімен ұлттың қасиетін бойына сіңірсе, өсе келе тұсауын кесіп, сүндеттеу, тілашар, сияқты салтын жасап, баласының әр қадамына мән беріп, ұлтын сүйер ұл-қыз етіп тәрбиелеген. «Тәрбие басы –тал бесіктен»  деген аталы сөз бар қазақта. Бесік–қазақтың киелі заты. Бесіктің қасиетін сөзбен айтып жеткізу мүмкін емес. Қай жағынан алып қараса та ыңғайлы, тиімді. Ендеше баласын бесікке бөлейтін аналар қазіргі қоғамда неге азайып бара жатыр? Елге белгілі қазақтың талай даналары да осы тал бесікте тербеліп өсті емес пе?! Бүгінгі күні бесікке баланы бөлеу зиян деген ұғым қайдан шықты? Біз осы сауалдар төңірегінде оқырмандарымыздан пікір сұрадық.

      Оңал әже (ауыл тұрғыны): Бесік–қазақтың ата-бабаларымыздан қалған  қасиетті мұрасы ғой. Алты баламды да бесікке бөледім. Құдайға шүкір,аман-есен еліне қызмет жасар бір-бір азамат болып ер жетті. Немерелерімді де,шөберелерімді де бесікке бөледім. Бесікке жатқан баланың аяқ-қолы түзу болып өседі, әрі тазалыққа үйренеді, анасын басқа шаруа істеп жүргенде құлап қалмады ма деп уайымдатпайды. Бесікте жатқан балаға суық тимейді. Емізгенге де ыңғайлы. Бесіктің жабуы зиянды жәндіктерден қорғайды. Ал ең бастысы, бесік жырын тыңдап өскен бала ұлтының қасиетін бойына сіңіріп өседі. Естеріңде болсын, Ананың сүтімен,әженің әлдиімен өскен бала жаман болмайды.Айналайындар, бесіктің қадірін өздерің де білесіңдер, сол дәстүрді жалғастырып, бүгінгі, ертеңгі ұрпақты да қасиетті бесікпен тәрбиелеңдер.

Толығырақ: Баланы бесікке бөлеу дұрыс па?

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Әлеуметтік желі парағы

FacebookFacebook

Күнтізбе

« Тамыз 2017 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жк
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31