КӨШЕ АҚЫНДАРЫ

Көше ақындары,

                        көше ақындары арғымақтары даланың,

Алшаңдай басып келе жататын тротуарында қаланың.

Бiлмейдi оны бүгiнгi мынау тәртiбi жақсы жас ақын,

Мен көрген сол бiр көше ақындары шараппен

                                                      шөлiн басатын.

Зар кезеңдер мен тар кезеңдерде қазақты

                                                 олар сатқан жоқ,

Көше ақындары

              жер астында да тып-тыныш

                                                 ұйықтап жатқан жоқ.

Өмiрде сол бiр көше ақындары

                                  жеңiлгендер жақта едi,

Көз жасыменен топырақтарға көмiлгендер жақта едi.

Олар хақында сөйлейдi өксiп, өкiнiп кейде шаттанып,

Мұңлықтарымнан мұра боп қалған

                                     сыр шерткен ескi дәптерi.

Жабығып жалғыз бейiтке барар үн-түнсiз

                                                  жап-жас жесiрлер,

Еркелiктерiн кешiрдi ел,

                               ендi мұрасын зерттеп шешiңдер.

Артында қалған жас жетiмдердiң

                                        қабырғалары қатпаған,

Көше ақындары сырласы түгiл

                                     көз таныстарын сатпаған.

Далалық заң бұл ауызша қалған

                                       бұрынғы өткен шалдардан,

Запы боп әбден топырағы өзге қазаққа

                                             қатал заңдардан.

Жазады түбi олар жайында,

                            айтады түрлi мiнбеден,

Достары түгiл, дұшпандары да көре

                                           алмай кеше күндеген.

Тағы бiр кеше көше ақыны өттi

                                        опасыз мынау жалғаннан,

Сұлулықтар мен зұлымдықтарға

                                        сәбидей бейне таң қалған.

Салқын өзендер сахарамызға асыққан асып арнадан,

Талайларының баласы түгiл

                                      моласы тiптi қалмаған,

Қара жер менiң көкелерiмдi

                                    құшағына алған, жалмаған.

Жасай алмаған қатал тағдырда ары да берi қақпақыл,

Том-том боп қалған ата мұралар қазақы нұрлы сапта тұр,

Көше ақындары  басында мұңлы Мағжан мен қайсар

                                                           Қасым тұр,

Соңынан шапқан жас тұлпарлардан

                                            екi алып солай басым тұр.

Көше ақындары ерке ұлдары,

                                    серке құлдары халықтың,

Солардың мен де көзiндей болып

                                    бетiнде жердiң қалыппын.

Оралды көктем, құстар да қайтты,

                                         тағы да жарды өрiк гүл,

Сендерден бiздi,

                  жер жарықтықтың үстi мен асты бөлiп тұр.

Адал сүт емiп өмiрi мендей

                                          өлеңмен өткен қарағым,

Өзек өртейтiн көп ойларымды айта алмай

                                                      елге барамын.

Даласын сүйген тектiлерiм-ай, кектiлерiм-ай қайтейiн,

Сендермен бiрге сан армандарым

                                             кеттi менiң-ай қайтейiн.

Елеусiз өттi сұрама жаным,  жылама жаным қайтейiн,

Оңаша қалып көзiңнiң жасын бұлама  жаным қайтейiн.

Көк аспандағы көк байрағымды

                                  көре алмай ерте көз жұмған,

О, менiң қайран ғұламаларым,  ғұламаларым қайтейiн. 

Арыла алмастан ұлттық арман, ұлттық асқақ ойлардан,

Асылдарым-ай

         аулақтау жүрген қызыл жалаулы тойлардан.

Көше ақындарын ұмытпаңдаршы,

                      ұмытпаңдаршы, адамдар,  

Солар ғой кеше Алаштың үстiн

                                         алты қаздайын айналған.      

***

Оңтүстікте бір қала бар – гүл қала,

Арулары қарайтұғын ұрлана.

Осы жақта танысқан ем,  алыста,

Түсіме ылғи кіретұғын бір бала.

 

Мұнда келсең армандарың асқақтар,

Жел тербейді жапырағын тастап тал.

Әлішер дос ерте қайтып үйіне,

Жанымда отыр Мейрамәлі, Әбсаттар.

 

Мүлт кеткенді шегі қатып мазақтар,

Бұл қалада көп тұрады қазақтар.

Ана жақта Отырар мен Сауран бар,

Мына жолмен Шаян ассаң Созақ бар.

 

Бұл шаһарда баяғыда тұрғам мен,

Алыс жақта сауық сайран құрғанмен.

Ештеңе де өзмермеген секілді,

Су сылдырап ағып жатыр жылғаңмен.

 

Мені әйтеуір, тек жатырқай көрмеңдер,

Сағыныштың сазыменен тербеңдер.

Жұпарыңмен, самалыңмен емдеңдер,

Қос құлыным дүниеге келген жер.

 

Жаза алмайды бұл шаһар да дертімді,

Баяғыда берген сол бір сертімді.

Ұмытқам жоқ, ештеңені, тек қана,

Жүректегі баса алмадым өртімді.

 

Дамыл бермей... алға қойған мұратым,

Уақытым жоқ, ойын-сауық құратын.

Бұл қаланы жан-тәніммен сүйем мен,

Әлішер мен Мейрамәлі тұратын.

 

Ертең кетем...Алла тағы қолдаса,

Қуаныш деп айта алмаймын ол да аса.

Ешбір мінін таба алмайсың, тек қана,

Шешеңді ептеп боқтайтыны болмаса.

КЕШЕГІ ҚЫЗ

Күзде келіп қалыпты-ау ызғар ескен,

Төніп тұрған тандырар құздар естен.

Ғұмырдың қия соқпақ жолдарында,

Қаншама шығып кетті-ау  қыздар естен.

 

Салқын самал тау жақтан еседі күз,

От болып өртей берсін өсегіңіз.

Ертістің жағасында еркелеген,

Есімнен шықпай қойды-ау кешегі қыз.

 

Өмірді өзгелердей сүре алмадым,

Алаңсыз әлдекімдей жүре алмадым.

Әнші қыз шықпай қойды-ау есімнен бір,

Өзім де неге екенін біле алмадым.

 

Ән-жырмен қарлы шыңға жар салғанбыз,

Арайлы таңды бірге қарсы алғанбыз.

Есімнен шықпай қойды кеше түнде,

Ертістің жағасында ән салған қыз.

 

Есіңе сенде мені аласың ба?

Шақырсам сонда қайта барсың ба.

Ақ нұр боп елестейді асыл бейнең,

Суреттей сұлу  Ертіс жағасында.

 

Көңілім ауыр-ауыр жалықты ойдан,

Не сезсін қайта-қайта «алып қойған».

Мөлдіреп қара көзі...   кешегі қыз,

Ертістің жағасында қалып қойған.

 

...Кеп қалған cалқын желін еседі күз,

Тоқтата алмас дауылды нөсеріңіз.

Ұшақта келе жатып сені ойладым,

Ертістің жағасында... кешегі қыз.

ТАШКЕНТПЕН ҚОШТАСУ

Кiндiгiмдi кескен жұрт,

Кiр-қоңымды жуған жұрт.

                                    Қазтуған жырау                                                            

Ташкенге қарап жылағым келдi ардақтым,

Әлденелердi өзiңнен қайта сұрағым келдi ардақтым.

Көңiл шiркiнiң толқыды-ай сол түн,

                               толқындарындай Шыршықтың,

Қара көзiмнен ыстық жасымды

                              нелiктен тағдыр ыршыттың.

Тербеткен мынау әлдиi менен

                                  сағыныш атты жырдың мен,

Ислам бауыр, Сарыағаш жақтан

                                      Ташкенге қарап тұрдым мен.

Шулы шаһардың самаладай боп

                                    шамдары жанды жарқырап,

Көшелерiнде даладай дарқан

                                         қазақтың көне салты қап.

Алшаңдай басып алашордашыл

                                       осында жүрдi-ау асылдар,

Асылдарымды бiздерден бөлiп 

                                      түбiне тартты ғасырлар.

Оларды үнсiз iздеймiн тынбай

                                        тарихтай түпсiз тереңнен,

Шошайып тұрған ана бiр қырат белеңнен.

Бейтаныс жан деп бұрылып қарап өтетiн,

Жас арулардың жанарларынан

                                     бiр нәзiк сәуле көрем мен.

Партиялардың ұранына ермей жарқылдақ.

Бала кезiмнен баураған менi

                                 аспандай  асқақ өлеңмен.

Есiмнен қалған ескi соқпақты қастерлеп,

Қасымнан қалған қасқа жолменен келем мен.

Орындалмаған ақ армандары

                               Абылай менен Кененiң,

Сағынышымды басып бiр кетсем деп едiм.

Сарыағаш жақтан

                 қалаға мынау қабырғасынан қарадым,

Бойымды билеп, өзегiмдi өртеп нала-мұң.

Ұлы Даладан бөлiнiп қалған жерменен,

Тәңiрi бiзге бермеген,

                       жүрекке түскен жазылмайтұғын

                                                              жара бұл,

Бұлдыраған шаһарға жасаураған көзiмен,

                                              қасымдағы қарады ұл.

Оң жағыңда көсiлiп  Келеске кетер тұс қалып,

Сыздық төредей сұстанып,

Кеудеңдi шалқақ ұстанып.

Шырайлы мынау шаһарға еркiн кiрер күн озған,

Талқыға салмас тағдырдан бiрақ кiм озған.

Басы сайран, түбi ойран дүние опа бермейдi-ау,

Ташкент ендi қазаққа мәңгi қайтып келмейдi-ау.

Осыларды ойласам көзден жасым сорғалар,

Ғайып болған бұл күнде қоршай қонған ордалар.

Ордаларда тайпалған көрiнбейдi жорғалар.

Шалдар түсiп есiме өзегiмдi өртеген,

Қолдан шығып баратқан таңғажайып өлкеден.

Шалғай түстi Астанам,  

                              бiр көтерiп тастаған.

 

Еңсемдi езген күн болды,

                                 жарық күнiм түн болды,

Қала жаққа қарасам көзiме жас толасың,

Қалай қиып кетермiн Төле бидiң моласын.

Елеусiздеу жүрген бiр ақыны едiм даланың,

Шерге толып өзегiм керi аттанып барамын.

Тiлiм бармай қош деуге, қия алмай көп қарадым,

Ташкенттi ұмытпа, ойлы туған қарағым.

Қош Тасқала, қайтейiн кiргiзбедi кеденiң,

Атам салған көшеңде жүргiзбедi кеденiң.

Бiле алмадым бiздерге ертеңгi ұрпақ не дерiн.

Қош Ташкент, аяулым, көшiмдi артқа бұрармын,

Тiлегiңдi сыртыңнан тiлеушiң боп тұрармын.

Шайырлардан жайыңды хат арқылы сұрармын,

Архивтердi ақтарып оңашада жылармын.

Алағай да бұлағай күндер өткен басыңнан,

Айбыныңды асырған, бар қайғыңды жасырған

Түк болмаған тәрiздi қарап тұрсам

                              желменен жапыраққа шашылған.

Аласапыран алқакөл, сұлама қиын кез де есте,

Ташкент бiздiң Алаштың тiлiн ұмытқан,

                                          сөйлейдi бүгiн өзбекше.                          

Қайран Жиделiбайсын – атамекенiм баяғы,

Байбөрi бабам жайлаған өлке саялы.

Сол түнi менi аруақтар түгiл, жұлдызды аспан аяды.

Қалайша бұрын қайшылық барын сезбедiм,

Алпамыстайын түп атам менiң, атасы бопты өзгенiң.

Жайымды ұғар деймiсiң ұпайы түгел өзбегiм.

Дәл қазiр айтар халiм жоқ, құлаққа кiрмес сөздерiң,

Зар-мұңдарымды ақтарып, сөйлейдi қара көздерiм.

Халықшыл, елшiл асылдарымнан iз қалған,

Соларды қимай осында қоштасқан мұңлы күз қалған,

Сұрағым  келдi әлдене қайғысыз, қамсыз қыздардан.

Әкiмдер келiп, тарихтан өттi де кеттi Датқалар,

Халықты сатқан түбiнде тозақта өзi қақталар,

Қазақ деп өткен ерлерiм көкейде, есте сақталар.

Бесiкте жатқан бөбектер ертең ер жетiп,

Ақталмаған әлi күн  аталарыңды ақтап ал.

Қабырғалары сөгiлiп, кеше түнде түсiмде,

Шекараның ар жағында

                                 жал құйрығы төгiлiп,

Елге қарап жер тартып кiсiнейдi Байшұбар,

Құлазитын қосылып мұндай сәтте тек қана,

                                    аспандағы ай шығар,

Күн тұтылса жаңа туған құлын да

                                      қос құлағын қайшылар...

Әйтеке би, Жалаңтөс, Жолбарыс хан – молалар,

Аруағым ғой түбiнде жер бетiнен жоғалар.

Шыназ түгiл Бостандық, Қыбырай мен Сiргелi,

Екi елге жалтақтап не iстерiн бiлмедi.

Қазақты кiм сатпаған, қиын сәтте сатты ол да,

Қош Ташкент,  қайтейiн қалдың мәңгi жат қолда.

Қорқамын мен заманның сұп-сұр болған сұрынан,

Аман қалған алтын ең тақымы кеппес ұрыдан.

Жұмысым жоқ дей алман байлығың мен дауыңда,

 

Қайсыбiрiн айтайын артымдағы қауымға.

Амал нешiк, арман көп,  Рух қайта оралсын,

Керуендер көп өткен мынау сайын далаға,

Сөйлемейтiн қазақша мейiрiмсiз қалаға,

Тәнiн сатқан қыздармен, тәрбиесiз,

                                              тiл бiлмейтiн балаға.

Қайран ұлы қазақтың тiлi қайта оралсын,

Дiлi қайта оралсын,

Сыры қайта оралсын,

Жыры қайта оралсын,

Бiр жылдары менi де артық туған Исекем,

Көп тобырдан бөлiнiп,

                                      қарашада еске алып,

Оңаша бiр отырып сағынатын боларсың.

ӘЛІШЕР

«Бұл қазақта жігіттер бар нарқасқа»

Төлеген Айбергенов

 

Біздің сапар... сапарларға жалғасқан,

Ырық бермей нарығыңа жармасқан.

Мың бір түннің миуа бағын бір көрдік,

Мың қазақтан артық туған нарқасқам.

 

Беу Әлекем, қанша белең, қырды астық,

Құдай бізді жаратқасын құрдас қып.

Шанхай жақтың шуағына шомылып,

Бейжініңнің барларынанда сырластық.

 

Жолымызда қанша алуан сыр қалып,

Сан шаһардың түн ұйқысын ұрладық.

Қатон жақтың қарағайын құшақтап,

Таян жақтың тырналарын тыңдадық..

 

Бірге барып қанша түрлі ел көрдік,

Аэропорт пен перрондарда сенделдік.

Бес самалет ауыстырып,

                                               қаңтарда,

Тынық мұхит айдынында тербелдік.

 

Қиындықтың не түріне төздік біз,

Қапты жарып шығатұғын кездікпіз.

Хайнан жақтың тауларына таңданып,

Хиуа жақтың көшелерін кездік біз.

 

Алла осылай жаратқасын берік қып,

Көп нәрсеге бір адамдай келістік.

Африканың ыстығына қақталып,

Арабтардың мақамына еліттік.

 

Құрдасымсың сахараға сыймайтын,

Кездескеннің көңілдерін қимайтын.

Біздерді кеп қоршап алды ханзулар,

Жинан жақта қазақтарды сыйлайтын.

 

Торыққанда сен қасымнан табылдың,

Алыс жолда Рәшкүлді сағындың.

Аэропртта Шанхайдайын шаһардың,

Күтіп тұрдық самалетін Сабырдың.

 

Сағындық-ау ұлы қазақ даласын,

Аңсадық-ау Алаштың бар баласын.

Кесіп өттік Қабатайды қосып ап,

Үрімші мен Саняның арасын.

 

Соңымызда қалды алуан алыс ел,

Қимай тұрды-ау ескі ойпаң, таныс өр.

Арулардың түн ұйқысын төрт бөлген,

Жігіттің сен сұлтанысың Әлішер.

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Дәстүр видео

Әлеуметтік желі парағы

FacebookFacebook

Күнтізбе

« Қараша 2017 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жк
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30